Vluchtelingen

Hoe ver zijn we gekomen in 2015?

Om verdrinkingen te voorkomen, drong Amnesty aan op meer reddingsoperaties op de Middellandse Zee. Lobby, een handtekeningenactie en een tijdelijk herdenkingsmonument voor de verdronkenen op het Plein in Den Haag, maakten deel uit van onze activiteiten. Amnesty Nederland-directeur Eduard Nazarski bezocht het Italiaanse eiland Lampedusa en sprak daar met vluchtelingen die de Middellandse Zee waren overgestoken. Ook veel andere Europese Amnesty-secties waren zeer actief met acties en lobby. Resultaat: In mei werd het aantal zoek- en reddingsoperaties door de Europese grensbewaker Frontex inderdaad uitgebreid.
Daarnaast voerde Amnesty actie voor een ruimhartige opvang van vluchtelingen in Nederland. Zo legden we in september, voorafgaand aan een Tweede Kamerdebat over de vluchtelingenproblematiek, honderden deurmatten met ‘Welcome’ neer op het Plein in Den Haag. Samen met ActionAid, Oxfam Novib, PAX en VluchtelingenWerk Nederland verzamelden we meer dan 71.000 handtekeningen onder een oproep aan premier Rutte om vluchtelingen in Nederland te verwelkomen.

We genereerden veel aandacht van media en politici voor onze onderzoeken naar onder meer misstanden aan de grenzen van Europa (in Griekenland, Hongarije, Macedonië en Servië), de benarde leefomstandigheden van vluchtelingen die verblijven ‘in de regio’ (Turkije, Libanon, Jordanië) en de situatie in herkomstlanden van vluchtelingen, zoals Syrië, Irak en Eritrea. Amnesty rapporteerde ook over de betalingsachterstand van de internationale gemeenschap aan de VN-hulpprogramma’s voor vluchtelingen. Resultaat: Nederland verhoogde in 2015 zijn bijdrage aan deze hulpprogramma’s.

Evaluatie

Hoewel het conflict in Syrië al vijf jaar voortwoekert, lijkt Europa pas in 2015 wakker
geschud te zijn toen de stroom van vluchtelingen echt op gang kwam. De politieke
leiders hadden er onvoldoende antwoord op en voedden zo de onrust onder de bevolking.
Amnesty richtte zich in 2015 vooral op het aankaarten van mensenrechtenschendingen
in de conflictgebieden, ‘in de regio’ en aan de buitengrenzen. Vrijwel dagelijks hadden
onze lobbyisten contact met politici om ze te wijzen op de ernst van de situatie en
(soms onbedoelde) schadelijke effecten van weer een in allerijl gelanceerd plan. Dit
deden we niet alleen in Nederland, maar in nauwe samenwerking met onze Europese
collega’s. Desondanks was het lastig om de Nederlandse regering en de Europese leiders
te beïnvloeden. Dit kwam omdat politieke belangen voor de korte termijn – het aan de
kiezers laten zien dat de politiek erin slaagt grip te krijgen op de instroom – zwaarder
wogen dan de mensenrechten. Daarnaast sloeg de positieve berichtgeving in de media om
naar berichten over negatieve incidenten en angst, wat het draagvlak voor de opvang van
vluchtelingen in Nederland niet ten goede kwam. We reageerden in de media met feiten
en cijfers om het verhitte debat in perspectief te blijven plaatsen.

Hoe gaan we verder in 2016?

We gaan door met onderzoek naar en berichtgeving over mensenrechtenschendingen in
de conflictgebieden, ‘in de regio’ en aan de buitengrenzen. Verder blijven we aandringen
op veilige, legale routes naar Europa; we pleiten er met name voor de komende twee
jaar minimaal 300.000 vluchtelingen in Europa te hervestigen. Daarnaast wil Amnesty
het maatschappelijk draagvlak voor hervestiging en bescherming van vluchtelingen in
Nederland vergroten. Dat zullen we ook doen in samenwerking met andere organisaties.
We zullen onverkort de Nederlandse regering blijven wijzen op de rechten van vluchtelingen,
zoals die onder meer zijn vastgelegd in het Vluchtelingenverdrag. Internationale
afspraken zijn juist in moeilijke tijden een baken van beschaving. Daar moeten we niet
aan tornen. In 2016 voert Amnesty een grootschaliger internationale campagne voor de
mensenrechten van vluchtelingen. Daarbij grijpen we ook het Nederlandse EU-voorzitterschap
aan om bij de regering aan te dringen op een voortrekkersrol binnen de EU voor
betere bescherming van vluchtelingen.