Succes van de Eerlijke Geldwijzers

TITUS BOLTEN: ‘Uiteindelijk gaat het om óns geld’

Met de Eerlijke Bank- en Verzekeringswijzer willen Amnesty en vijf andere organisaties het duurzaamheidsbeleid en de investeringspraktijk van financiële instellingen verbeteren. Titus Bolten, namens Amnesty medewerker van de geldwijzers, over hun succes. ‘Banken en verzekeraars zijn zich meer en meer gaan openstellen voor de kansen die de wijzers bieden.’

‘Sinds we zeven jaar geleden begonnen met de Eerlijke Bankwijzer is hij volledig geaccepteerd door de banken’, vertelt Titus Bolten. ‘In het begin hadden banken moeite met de introductie van het instrument. Ze gingen zelfs in discussie over de naam, die zou suggereren dat banken niet eerlijk zijn. Dat niveau zijn we gelukkig allang ontstegen. We zijn een kritische, maar belangrijke stakeholder voor de banken geworden. Dezelfde ontwikkeling maken we nu versneld door met de Eerlijke Verzekeringswijzer, die we in 2013 lanceerden.’

Wat is het verschil met het begin?
‘In het begin zagen met name de grote banken ons vooral als een risico dat beheerst moest worden. Sindsdien is er een goede dialoog op gang gekomen en zijn zij zich meer en meer gaan openstellen voor de kansen die we ze bieden. Een groot verschil is verder dat het investeringsbeleid op duurzaamheidsthema’s, zoals mensenrechten en klimaat, nu publiek inzichtelijk is. Eerst wilden enkele grote banken dat niet, moest elk kwartaal ons onderzoeksbureau naar alle banken toe om bij hen het beleid in te zien. Dat was absurd, echt niet van deze tijd. Wij hebben ze toen voor een fait accompli gesteld: we beoordelen alleen nog maar beleid dat publiek kenbaar is gemaakt. En als dat er niet is, krijg je de laagste score. Dat werkte: weerstand maakte plaats voor meer openheid. Met de Eerlijke Verzekeringswijzer hanteerden we deze benadering meteen vanaf het begin in 2013.’

Dus de financiële instellingen trekken zich wel wat aan van de geldwijzers?
‘Jazeker. De meeste banken en verzekeraars doen voor wat betreft het investeringsbeleid mee aan een race to the top. Ze willen zich positief onderscheiden op het gebied van duurzaamheid. Wij kunnen ze met onze knowhow op de verschillende duurzaamheidsthema’s helpen met het formuleren en toepassen van goed beleid, zoals op het gebied van mensenrechten, en dat doen we ook.’

Mopperen ze wel eens over hun scores in de wijzers?
‘Tijdens het onderzoekstraject mopperen met name sommige banken heel regelmatig. Bijvoorbeeld bij het zien van de conceptscores die we ze netjes toesturen. De onderzoekers, maar ook wijzelf, staan dan onder grote druk, dat is soms echt niet leuk meer. Maar uiteindelijk presenteren we toch gewoon de feiten, de onderzoeksresultaten. In onze persberichten zetten wij altijd het goede nieuws naast het slechte. Niet alleen welke bank of verzekeraar op zijn handen is blijven zitten, maar ook: wat is er verbeterd, waar zijn substantiële stappen gezet? Veel of belangrijke verbeteringen vieren we, ook in onze persberichten. De grootste zorg ligt overigens bij de praktijkstudies. Het is makkelijk om in je beleid te schrijven: wij omarmen de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens of de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen.Betekent dat dan ook dat er niet wordt geïnvesteerd in bedrijven die het niet zo nauw nemen met de mensenrechten? Heel regelmatig hebben we op de investeringspraktijk van alles aan te merken terwijl het papieren beleid er soms goed uitziet. Daarom zijn onze praktijkonderzoeken ook zo belangrijk.’

Een belangrijk aspect van de Eerlijke Bank- en Verzekeringswijzer is de publieksparticipatie. Hoe betrekken jullie de consumenten erbij?
‘De wijzers zijn in eerste instantie opgezet als een publieksinstrument. Mensen kunnen op de website precies zien hoe hun bank of verzekeraar scoort. En ze kunnen ze aanschrijven en hun zorg ventileren of een complimentje sturen. Soms organiseren we een publieksactie, zoals in 2015 #centamessage: wat doet een bank of verzekeraar met mijn centen? Want uiteindelijk gaat het om óns geld dat banken en verzekeraars beleggen en investeren. En wij proberen te laten zien: wat voor beleid hanteren ze daarbij? Voor welke principes staan ze, en dus ook: welke investeringskeuzes maken ze in de praktijk? Als consument kun je dan zelf je conclusies trekken, je zorgen uiten of eventueel de stekker eruit trekken. Dat laatste gebeurt overigens nog erg weinig. Ook heel geëngageerde mensen wisselen makkelijker van partner dan van bank of verzekeraar.’