Voorwoord

Het jaar 2015 was een somber jaar voor de mensenrechten. Desondanks hebben wij, vooral met grote dank aan onze achterban, heel veel kunnen bereiken.
Veel van onze aandacht in 2015 ging uiteraard naar de situatie rondom de grote toestroom van vluchtelingen naar Europa. Waar Europese landen zich verplicht zouden moeten voelen hun eigen beginselen na te leven, raakten ze in 2015 verwikkeld in een race naar de bodem. De oorlog in Syrië, de vluchtelingenstromen, de groei van terreurbewegingen en de sterke verspreiding van grote en kleine wapens op de wereld zijn allemaal problemen die vragen om een doordachte en verantwoordelijke reactie. In de huidige Europese leiderschapscrisis lijkt echter vrijwel geen enkele regering verder te willen gaan dan wensdenken of schijnoplossingen, ingegeven door vermeend eigenbelang. Juist nu is deze cynische, afwerende reflex van zoveel politiek leiders zowel inhumaan als kortzichtig. Juist nu zijn de mensenrechten cruciaal voor een stabiele en rechtvaardige samenleving.
Daarom vroegen wij in 2015 vanuit het mensenrechtenperspectief aandacht voor het lot van vluchtelingen, met onder meer acties voor een ruimhartige opvang van vluchtelingen in Nederland. We drongen met succes aan op meer reddingsoperaties op de Middellandse Zee, om verdrinkingen te voorkomen van mensen die vanuit Noord-Afrika de EU proberen te bereiken. We genereerden veel aandacht van media en politici voor onze onderzoeken naar misstanden aan de Europese buitengrenzen en naar de grimmige leefomstandigheden van vluchtelingen ‘in de regio’. De mensenrechten van vluchtelingen en migranten blijven vanzelfsprekend ook in 2016 hoog op onze agenda staan, onder meer in een grote, internationale Amnesty-campagne.

Amnesty Nederland deed nog veel meer in 2015. Na de interne reorganisatie van 2014 startten we met een afgeslankte en meer gefocuste organisatie aan enkele nieuwe programma’s. Zo richtten onze landenprogramma’s zich op vijf landen met een regionale of mondiale sleutelrol op het gebied van de mensenrechten: Saudi-Arabië, Rusland, China,Turkije en Indonesië. In Rusland en Turkije, waar mensenrechtenorganisaties onder grote druk staan, steunden we de lokale Amnesty-kantoren en andere mensenrechtenverdedigers. We vestigden de aandacht van de Nederlandse regering en het koningshuis op de mensenrechtensituatie in China, rondom het staatsbezoek van koning Willem-Alexander aan dat land in oktober. Met een combinatie van onderzoek, actie en lobby zorgden we ervoor dat de situatie van mensenrechtenverdedigers in Saudi-Arabië hoog op de politieke agenda kwam te staan, hoewel de Nederlandse regering zich nog altijd onvoldoende inspant.

Een andere succesvolle activiteit was de samenwerking met meerdere organisaties in de Eerlijke Bank- en Verzekeringswijzer. Daarin mobiliseren we mensen om hun bank en verzekeraar aan te spreken op hun investeringsbeleid en -praktijk. Dat blijkt goed te werken: veel financiële instellingen hebben inmiddels stappen gezet om te voorkomen dat ze investeren in zaken als kinderarbeid, foute wapenbedrijven of activiteiten die de mensenrechten van inheemse bevolkingen treffen.
Rondom de Europese Spelen in juni in Azerbeidzjan voerden we actie voor vervolgde mensenrechtenverdedigers in dat land. Onder hen waren Leyla Yunus en haar man Arif, die waren veroordeeld tot gevangenisstraffen nadat Leyla had opgeroepen tot een boycot van de Spelen. Na lobby en acties van Amnesty kwamen Leyla en Arif Yunus aan het eind van het jaar voorwaardelijk vrij.

Dit was gelukkig niet het enige goede nieuws dat we in 2015 mochten vieren. In dit jaarverslag vindt u vele voorbeelden van successen. Zoals het bericht over de Mexicaanse Claudia Medina, die door marteling was gedwongen een verklaring te ondertekenen waarin stond dat ze lid was van een criminele bende. Na Amnesty-acties werd de aanklacht ingetrokken. Eerder liet Medina al aan Amnesty weten: ‘Ik strijd al twee jaar voor gerechtigheid. Ik weet dat ik die ooit zal krijgen, omdat ik duizenden geweldige mensen zoals jullie aan mijn zijde heb. Duizendmaal dank.’

Aan de geweldige mensen over wie Claudia het heeft, onze achterban, hebben wij onnoemlijk veel te danken. In 2015 groeide deze groep activisten, leden en donateurs met maar liefst een kleine honderdduizend mensen, tot zo’n 660 duizend. Bovendien zijn onze ledenbijdragen voor het eerst sinds 2009 weer gestegen. Dat stemt ons bijzonder hoopvol. Onze achterban, waaronder de lokale groepen, zorgt ervoor dat we een steeds grotere vuist kunnen maken tegen onrecht en cynische politiek, dat we het geluid vóór mensenrechten steeds sterker kunnen laten horen. Die wetenschap, gekoppeld aan het besef van de noodzakelijkheid van onze acties, geeft ons het vertrouwen om zelfs in een somber jaar enigszins optimistisch te zijn.

Ila Kasem – Voorzitter
Eduard Nazarski – Directeur