Strategie en beleid

Inleiding

Over de hele wereld zijn mensen slachtoffer van schendingen van hun mensenrechten. Mensen worden gevangengezet of gediscrimineerd vanwege hun mening, geloof of seksuele oriëntatie. Zij worden slachtoffer van politiegeweld, marteling of bedreiging. Mensen worden veroordeeld op basis van verzonnen aanklachten na oneerlijke processen, of krijgen de doodstraf. Het wereldwijde scala aan mensenrechtenschendingen is enorm. Vaak zijn de slachtoffers individuen die machteloos staan tegenover de autoriteiten. Amnesty International streeft naar een wereld waarin iedereen alle internationaal erkende mensenrechten geniet. Wij zetten daarbij in op een aantal prioriteiten, met als doel zo effectief mogelijk te opereren. Per onderwerp waar wij ons op richten, maken wij een analyse hoe we impact kunnen bereiken op het gebied van mensenrechten. Om de mensenrechtensituatie daadwerkelijk te verbeteren, is het noodzakelijk dat wet- en regelgeving omtrent mensenrechten in een land optimaal zijn. Daarnaast moeten de autoriteiten ervoor zorgen dat iedereen zich aan die wetten en regels houdt. Ook is er draagvlak nodig voor het belang van mensenrechten. Daarvoor is het noodzakelijk kennis over mensenrechten over te brengen en is capaciteit nodig om autoriteiten aan te spreken op hun verantwoordelijkheid. Verbeteringen op deze punten leiden tot ons einddoel: verbeteringen op het gebied van mensenrechten in de levens van individuen over de hele wereld.

In dit hoofdstuk worden onze visie, doelstelling en strategie nader beschreven, evenals de veranderingen die Amnesty beoogt teweeg te brengen.

Visie en doelstelling

Amnesty International streeft naar een wereld waarin iedereen alle rechten geniet die zijn vastgelegd in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en andere internationale mensenrechteninstrumenten.

Wij zien een wereld voor ons waarin:

• Iedereen zijn/haar mensenrechten kent en kan opeisen;
• Mensenrechten en gerechtigheid genoten worden zonder discriminatie;
• Mensen beschermd worden tijdens conflicten en crises;
• Schenders van mensenrechten ter verantwoording worden gebracht.

In navolging van deze visie is het de missie van Amnesty International om onderzoek te
doen en actie te voeren gericht op het voorkomen en beëindigen van ernstige schendingen
van deze rechten, met specifiek aandacht voor:

• Vrijheid van meningsuiting en non-discriminatie;
• Mensenrechten van migranten en vluchtelingen;
• Bescherming tegen politiek geweld en vervolging;
• Economische, sociale en culturele rechten.

Strategie

De strategie van Amnesty International wordt ontwikkeld binnen de wereldwijde Amnesty-beweging. In 2015 liep het lopende beleidsplan ten einde en is een nieuw beleidsplan vastgesteld voor de jaren 2016 tot en met 2019. In het schema hiernaast is voor beide beleidsperiodes weergegeven welke veranderingen worden beoogd, wat ervoor nodig is om die te bereiken, en welke rol Amnesty Nederland daarbij kan spelen.

Impact van ons werk

Amnesty International doet onderzoek en voert actie gericht op het voorkomen en beëindigen van mensenrechtenschendingen. Hierbij kiezen we gericht voor projecten waarmee we verwachten resultaten te kunnen boeken. Daarnaast voelen we de morele verplichting ook iets te doen aan situaties waarin resultaten mogelijk lang op zich laten wachten en wellicht onbereikbaar zijn.


Wat is impact?

Amnesty definieert impact als significante veranderingen – positief of negatief, bedoeld of onbedoeld – als gevolg van onze interventies. Het is geen vaststaand te bereiken eindpunt, maar een dynamisch, niet-lineair proces. Er is een verschil tussen ‘impact’ en ‘resultaat’. Het is belangrijk dat we aandacht hebben voor de weg ernaartoe en de mijlpalen die we in dat proces plaatsen. Dat kunnen belangrijke resultaten zijn van ons werk, die nog niet per definitie ‘impact’ hebben. Voor verandering op het vlak van de mensenrechten kan een langdurige inspanning nodig zijn, vaak van een groot aantal organisaties, groepen en activisten. Resultaten kunnen allerlei vormen aannemen: mensenrechtenschendingen worden aan het licht gebracht, internationale onderzoeken gelanceerd, er wordt internationale druk uitgeoefend, wetten worden aangepast, verantwoordelijken worden ter verantwoording gebracht. Elk van deze resultaten is een stap voorwaarts in het behalen van impact.

Dimensies van verandering
Om te weten of we succesvol zijn als mensenrechtenorganisatie, is het essentieel dat we ons werk monitoren en evalueren. Dat doen we aan de hand van een raamwerk van Dimensies van verandering. Dit raamwerk drukt uit welke soorten veranderingen wij beogen.

De dimensies zijn:
• Verandering in het leven van mensen;
• Verandering in wet- en regelgeving;
• Verandering in accountability;
• Verandering in de civil society, media en andere beïnvloedingskanalen.

Hieronder zijn de verschillende soorten verandering die Amnesty nastreeft, toegelicht aan de hand van succesindicatoren en voorbeelden. In de afzonderlijke verslagen over onze programma’s gaan we in dit jaarverslag in op: het probleem; de veranderingstheorie (wat is de beoogde verandering, wat moet er gebeuren en wat kan Amnesty Nederland doen); hoe ver zijn we gekomen in 2015; evaluatie; en hoe gaan we verder in 2016.

Amnesty richt zich op het bereiken van veranderingen in het leven van mensen door primair de mensenrechtensituatie waarin ze zich bevinden te verbeteren. Dit geldt zowel voor grote groepen mensen als voor individuen. Een voorbeeld hiervan zijn onze acties voor de terdoodveroordeelde Moses Akatugba in Nigeria. In 2005 werd de toen 16-jarige scholier gearresteerd op verdenking van het stelen van drie telefoons en wat geld. Hij werd zwaar gemarteld om hem tot een ‘bekentenis’ te dwingen. Deze bekentenis was de enige basis voor zijn terdoodveroordeling. Amnesty zette zich samen met tienduizenden mensen wereldwijd voor hem in. Op 28 mei 2015 werd Akatugba gratie verleend.

Amnesty’s werkzaamheden zijn vaak gericht op het veranderen van wet- en regelgeving. Daarmee willen we de vele actoren sturen die invloed hebben op mensenrechtensituaties: regeringen, politici, wetgevers, beleidsmakers, wetshandhavers en bedrijven. Zo protesteerde Amnesty in 2015 tegen een wetsvoorstel van de Nederlandse regering over verruiming van de bevoegdheden van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Wij vinden het in een democratische rechtsstaat niet passen dat de overheid het internet- en telefoongebruik van haar burgers ongericht in de gaten mag houden.

Veel van ons werk richt zich op het beïnvloeden van de mate waarin deze actoren verantwoordelijkheid nemen voor hun handelen en daarvoor aansprakelijk kunnen worden gehouden (verandering in accountability). Belangrijke indicatoren voor vooruitgang hierbij zijn de implementatie van wet- en regelgeving en het afleggen van verantwoordelijkheid daarvoor. Amnesty riep bijvoorbeeld op tot een diepgaand onderzoek naar de moord op de Russische mensenrechtenverdediger Boris Nemtsov in februari 2015. President Poetin verklaarde dat hij persoonlijk de regie zou voeren over het onderzoek. Critici vrezen dat dat zeer waarschijnlijk betekent dat de toedracht in nevelen blijft gehuld.

In 2015 droeg Amnesty Nederland bijvoorbeeld ook bij aan waarheidsvinding over grove en stelselmatige mensenrechtenschendingen in 1965 in Indonesië, de navolgende straffeloosheid en hoe dat in het heden doorwerkt.

Verandering in de civil society, media en andere beïnvloedingskanalen is een vierde dimensie. De mate waarin lokale organisaties betrokken zijn bij het verbeteren van de mensenrechtensituatie is hierbij een belangrijke voortgangsindicator, evenals een positieve(re), meer geïnformeerde houding van publiek en media. Voorbeelden van ons werk binnen deze dimensie van verandering zijn ons op fragiele regio’s in Afrika gerichte capaciteitsversterkingsprogramma Huricap en het programma voor politie en mensenrechten.
In die programma’s werken we samen met andere Amnesty-secties en lokale organisaties en activisten, zodat zij mensenrechtenschendingen beter kunnen identificeren en documenteren, en passende boodschappen kunnen overbrengen aan de autoriteiten. In Nederland werken we aan de kennis over mensenrechten met ons programma voor mensenrechteneducatie. Daarmee bereikten we in 2015 bijna 110 duizend jongeren.