Toelichting op de jaarrekening

Inleiding

In de jaarrekening legt de Vereniging Amnesty International, Afdeling Nederland verantwoording af over inkomsten, bestedingen, resultaat en financiële positie in 2015. De jaarrekening vormt een integraal onderdeel van het jaarverslag 2015 en omvat de Vereniging Amnesty International, Afdeling Nederland inclusief de regionale en plaatselijke geledingen.

De jaarrekening is opgesteld conform de Richtlijn 650 voor Fondsenwervende Instellingen van de Raad voor de Jaarverslaggeving. De Richtlijn 650 beoogt inzicht te verschaffen in de verwerving van fondsen en de daadwerkelijke besteding aan het doel waarvoor de fondsen zijn geworven. Daarnaast past Amnesty de regelingen ‘Beloning directeuren’ en ‘Financieel beheer goede doelen’ van Goede Doelen Nederland (voorheen VFI) toe. Door het toepassen van afrondingen van de cijfers in dit hoofdstuk kunnen kleine verschillen ontstaan in de optelling van cijfers.

Resultaat 2015

Het positieve resultaat over 2015 bedraagt € 1,6 miljoen. Dat is € 1,9 miljoen meer dan begroot.

Inkomsten

Er is voor € 25,2 miljoen aan inkomsten gerealiseerd, fors hoger dan begroot (bijna € 3,5 miljoen hoger). Onderstaand een tabel met de inkomstensoorten en vervolgens per inkomstensoorten een nadere toelichting.

  • Bijdragen van leden

De inkomsten uit bijdragen van leden betreffen contributies, donaties, extra giften van leden en periodieke schenkingen. De hogere realisatie van € 14,2 miljoen (€ 1,1 miljoen hoger dan begroot) op deze structurele inkomsten is gerealiseerd doordat we vanaf eind april 2015 extra fondsenwervingsinspanningen hebben gedaan. Deze extra inkomsten komen met name voort uit:

  • Een grote upgradingsactie waarbij ongeveer 200.000 leden zijn benaderd met het verzoek hun bijdrage te verhogen. Bijna 100.000 werden bereikt en daarvan was bijna 30 procent bereid de bijdrage structureel te verhogen. De gemiddelde verhoging (op jaarbasis) van deze groep leden bedraagt € 30 per lid.
  • De werving van 15.000 nieuwe leden via face-to-face-werving, telemarketing, petities, spoedacties, e-mails en spontane instroom met een gemiddelde jaarbijdrage per lid van € 80.
  • Een hoge response op mailings, waarbij met name de decembermailing aan leden voor de Moscow School of Human Rights succesvol was, met meer dan € 111 duizend aan inkomsten.
  • Een groei van 10 procent in de opbrengst uit periodiek schenken, veroorzaakt door een gerichte mailing en aandacht voor verlengingen.

Eind 2015 hadden we een ledenstand van 250.941 (eind 2014 was dit 254.453). Dit betekent dat er een netto teruggang in het ledenaantal was van 3.512 leden. We hebben 15.005 nieuwe leden geworven, 1.293 oud-leden gereactiveerd en er was een uitstroom van 19.879 leden.

 

  • Incidentele giften en schenkingen

De werving van incidentele giften en schenkingen leverde € 1,4 miljoen op. Daarvan betrof € 583 duizend spontane giften van particulieren. Dit is ruim boven de begroting van € 387 duizend. Daarnaast zijn we erin geslaagd € 678 duizend aan inkomsten te verwerven bij bedrijven, vermogensfondsen en instellingen zoals ASN Bank, Adessium en Open Society Foundation. Van het totaalbedrag van de incidentele giften en schenkingen heeft € 163 duizend een door de gever gekozen bestemming, zoals gastlessen in Nederland, proceswaarneming in Turkije of de Moscow School of Human Rights.

 

  • Landelijke collecte

Bij de landelijke collecte in 2015 is een fantastisch bedrag van € 1,6 miljoen opgehaald. Dat is € 99 duizend meer dan begroot. Dit was alleen mogelijk doordat 18.507 mensen zich op vrijwillige basis hebben ingezet om te collecteren voor Amnesty in 2015.

 

  • Nalatenschappen

Amnesty ontving in 2015 € 2,96 miljoen uit nalatenschappen. Dit is hoger dan begroot (€ 1,2 miljoen). De inkomsten uit nalatenschappen zijn van nature onvoorspelbaar. In 2015 heeft Amnesty inhoud gegeven aan een aflevering van het tv-programma ‘De Nalatenschap’.

 

  • Merchandising

De inkomsten uit merchandising zijn hoger dan begroot door een hogere omzet. Dit wordt veroorzaakt door de introductie van een vernieuwd assortiment.

 

  • Nationale Postcode Loterij

In 2015 is de reguliere bijdrage van de Nationale Postcode Loterij van € 3,6 miljoen weer ontvangen. Na een evaluatie door de Nationale Postcode Loterij is voor de periode 2016 tot en met 2020 opnieuw een jaarlijkse bijdrage toegezegd aan Amnesty.

 

  • Subsidies van overheden

Amnesty vormt samen met PAX, Free Press Unlimited en het Global Partnership for the Prevention of Armed Conflict de alliantie ‘Freedom from Fear’. Deze alliantie beoogt samenwerking op het gebied van vrede, mensenrechten en conflictpreventie te realiseren in diverse fragiele en repressieve staten. In 2015 ontving Amnesty voor de laatste maal subsidie vanuit het Medefinancieringsstelsel II (MFS-II) van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Dit betreft geoormerkte inkomsten die vanuit het Huricap-programma worden besteed aan mensenrechteneducatie in een aantal landen in Afrika. De MFS-II-financiering liep eind 2015 af. In 2015 zijn meer inkomsten uit subsidie verantwoord dan begroot (€ 801 duizend versus € 794 duizend) op basis van werkelijk gerealiseerde bestedingen.

 

  • Interest en overige inkomsten

Door de hogere inkomsten in 2015 kende Amnesty hogere saldi op haar bankrekeningen. In combinatie met de zeer lage rentestand zijn de gerealiseerde inkomsten uit interest uitgekomen op het begrote bedrag.

De advertentie-inkomsten voor het magazine Wordt Vervolgd zijn € 38 duizend lager dan begroot als gevolg van een wijziging in het advertentiebeleid van het blad. Onder de overige inkomsten zijn met ingang van 2015 ook de opbrengsten uit verhuur van kantoorruimte opgenomen. In het verleden werden deze als negatieve kosten onder de huisvestingskosten opgenomen. In de loop van 2015 is nagenoeg de gehele 3e etage van het Amnesty-huis verhuurd aan andere goede doelen-organisaties.

 

  • Structurele versus incidentele inkomsten

De totale inkomsten in 2015 bedroegen € 25,2 miljoen. Tot de incidentele inkomsten worden gerekend de incidentele giften en schenkingen (€ 1,4 miljoen), MFS-II-subsidie (€ 801 duizend) en het incidentele deel van nalatenschappen (alle inkomsten boven de voor 2015 begrote € 1,2 miljoen, in casu € 1,7 miljoen). Aan incidentele inkomsten komt dat in 2015 neer op een bedrag van € 3,9 miljoen. Dit betekent dat er in 2015 € 21,3 miljoen aan structurele inkomsten is vergaard tegenover een begroting van € 20,0 miljoen.

 

  • Inkomsten door de jaren heen

De inkomsten ontwikkelden zich de afgelopen 10 jaar als volgt:

Bestedingen

Amnesty heeft in 2015 € 23,61 miljoen besteed. Hiervan is € 18,35 miljoen besteed aan de doelstelling en de overige bestedingen betreffen kosten voor de ‘werving van baten’ en kosten ‘beheer en administratie’.

Het percentage van de bestedingen aan werving baten is in de grafiek hieronder uitgedrukt als percentage van de totale bestedingen. Dit leidt tot een andere uitkomst dan de berekening die het CBF hanteert. In de CBF-berekening worden de kosten voor eigen fondsenwerving afgezet tegen de baten eigen fondsenwerving; zie ook hierna over kengetallen.

 

  • Besteed aan de doelstelling

Onder de noemer ‘besteed aan de doelstelling’ vallen alle bestedingen op het gebied van Mensenrechtenbeleid, Mobilisatie & Actie, Media & Politieke Zaken, Directie & staf, en de bijdrage aan de internationale Amnesty-organisatie.

Met de bijdrage aan de internationale organisatie wordt onderzoek gefinancierd op basis waarvan rapporten worden gepubliceerd, acties en lobby worden gevoerd, voorlichting gegeven en bewustwording vergroot. Hierbij wordt zowel kennis en expertise uitgewisseld met samenwerkingspartners (waardoor een bredere achterban en een groter maatschappelijk draagvlak worden gecreëerd), als financiële samenwerking gezocht. Tevens wordt bijgedragen aan het Amnesty EU-office in Brussel. Het EU-office voert lobbyactiviteiten uit van Amnesty bij de Europese Unie. Beide bijdragen worden gebaseerd op een door de internationale beweging overeengekomen wijze van assessment voor de te betalen bijdragen.

 

Bijdrage Amnesty Nederland aan de internationale organisatie

Het werk van de internationale organisatie, uitgevoerd door het Internationaal Secretariaat van Amnesty International in London en diverse regionale kantoren, wordt gefinancierd door de nationale Amnesty-afdelingen. Ter verantwoording van de bijdrage van Amnesty Nederland (€ 9,4 miljoen) aan de internationale organisatie volgt hieronder informatie over de inkomsten en bestedingen van het Internationaal Secretariaat in 2015. Daarna volgt informatie over de inkomsten en bestedingen van de hele Amnesty International-beweging.

 

In 2015 ontving het Internationaal Secretariaat € 80,6 miljoen aan inkomsten. Daarvan bestond 88 procent uit de bijdragen van de nationale Amnesty-afdelingen (€ 70,7 miljoen) en 12 procent uit gerealiseerde fondsenwerving en overige inkomsten (€ 9,8 miljoen). Het Internationaal Secretariaat werft vooral middelen van internationale fondsen. De nationale Amnesty-afdelingen spelen hierbij vaak een bemiddelende rol.

 

Het Internationaal Secretariaat heeft in 2015 € 77,2 miljoen besteed aan onderzoek, campagnes, fondsenwerving, internationaal recht, governance en interne organisatie.

De personeels- en programmakosten zijn de bestedingen aan de internationale mensenrechtenprogramma’s, campagnes en communicatie, onderzoek, beleidsbeïnvloeding, voorlichting, governance, interne organisatie en internationale fondsenwerving. Toelagen AI-entiteiten zijn de bijdragen van de internationale organisatie aan Amnesty-entiteiten die financieel nog niet op eigen benen staan. De kosten voor het Global Transition Plan betreffen de kosten voor het opzetten van regionale kantoren als onderdeel van een decentralisatie.

Het Internationaal Secretariaat werkte in 2015 aan de volgende internationaal bepaalde mensenrechtenprogramma’s:

Empowering People Living in Poverty My body, My rights
Maternal Health
Corporate Accountability
Forced Evictions
Slums and informal Settlements
Defending People from ViolenceStop torture
Arms Trade Treaty
Death penalty abolition
Security within human rights
Abuses in armed conflict
Abuses in justice systems
Crisis and transition in MENA
International justice
Controlling arms and security trade
Refugees and MigrantsSOS Europe
Defending Refugees and Migrants
Freedom of Expression and from Discrimination Individuals at risk
Promoting freedom of expression
Ending discrimination and persecution

 

 

De overige bestedingen aan de doelstelling bestaan uit de kosten voor mensenrechtenprogramma’s, campagnes, lobby en voorlichting. Het gaat hierbij om onze activiteiten op het gebied van mensenrechtenprogramma’s zoals vrijheid van meningsuiting in China, Indonesië, Rusland, Saudi-Arabië en Turkije, Etnisch profileren, Mensen zonder verblijfsrecht in Nederland, Surveillance, Huricap, Mensenrechteneducatie, de Eerlijke Geldwijzer, de campagne Sport en mensenrechten, en publicaties van Strategische Verkenningen. Daarnaast is er geld besteed aan campagnes zoals SOS Europe, Vluchtelingen, en aan acties rondom het staatsbezoek van de koning aan China, aan diverse bliksemacties, petities, demonstraties bij ambassades, de Schrijfmarathon op 10 december, acties op diverse festivals waar we aandacht vroegen voor mensen van wie de mensenrechten worden geschonden, en lobby. Dit leidde tot veel media-aandacht voor onze activiteiten. We roerden ons op sociale media en verzorgden mensenrechteneducatie voor meer dan 100 duizend scholieren in Nederland.
De daling van de bestedingen ten opzichte van 2014 wordt verklaard door de kleinere omvang van de organisatie en meer focus op een beperkter aantal onderwerpen.

Werving baten
De bestedingen aan werving van baten (eigen fondsenwerving) betreffen de werving van nieuwe leden, het upgraden van ledenbijdragen (leden verzoeken om een hogere bijdrage), ledenbehoud, de kosten van de collecte, merchandising en evenementen, en de kosten voor relatiemanagement van grote donoren.
De toegenomen kosten ten opzichte van 2014 worden verklaard door de verhoogde inspanning op het gebied van fondsenwerving waarvoor in april 2015 een specifieke bestemmingsreserve is gevormd.

Beheer & Administratie
Amnesty Nederland volgt de aanbeveling van Goede Doelen Nederland over de kosten die vallen onder Beheer & Administratie: kosten Bestuur, Ledenraad, een deel van het management en de financiële en personeelsadministratie. De lagere kosten ten opzichte van 2014 worden verklaard door de inzet van minder personeel voor deze taken als uitvloeisel van de reorganisatie.

Kosten reorganisatie
Van de vrijwillig vertrokken en boventallige medewerkers, als gevolg van de reorganisatie in 2014, hebben inmiddels 10 ex-medewerkers een andere baan gevonden, zijn er 4 werkzaam als zzp-er en 8 bezig met het zzp-schap, studeren er 2 en zijn er 10 nog op zoek naar ander werk.
In 2014 hebben we de maximaal, nog te betalen kosten van de sociaalplanregelingen voor de boventallige en vrijwillig vertrokken medewerkers in de jaarrekening opgenomen als voorziening. Doordat een aantal van deze medewerkers werk heeft gevonden, maken zij geen of beperkter aanspraak op de voor hen aangelegde voorziening. Hierdoor valt er in 2015 € 88 duizend vrij uit deze voorziening als bijzondere bate.

Kengetallen

Conform de Richtlijn 650 geven we in dit verslag kengetallen weer van de bestedingen aan de doelstelling, kosten van onze fondsenwerving en kosten Beheer en Administratie. Amnesty rapporteert ook het percentage bestedingen aan de doelstelling ten opzichte van de totale bestedingen. De reden voor dit extra kengetal ligt in het feit dat inkomsten (zeker in geval van incidentele meevallers) en bestedingen niet altijd in hetzelfde boekjaar vallen.

Het percentage ‘besteed aan doelstelling ten opzichte van baten’ is relatief laag ten opzichte van eerdere jaren. Dit wordt veroorzaakt door de fors hoger dan begrote inkomsten die niet geheel in 2015 konden worden uitgegeven. Het percentage ‘besteed aan doelstelling ten opzichte totale bestedingen’ is licht gedaald ten opzichte van vorige jaren. De kosten Beheer en Administratie dalen enigszins doordat bespaard is op diverse zaken sinds de reorganisatie van 2014.

Financieel beheer

Uitgangspunt bij het financieel beheer door Amnesty is dat de inkomsten op een verantwoorde manier worden besteed en beheerd. Hiertoe legt de Directie binnen de vereniging rekenschap af aan het Bestuur en wordt het jaarverslag, inclusief de jaarrekening, door de Ledenraad goedgekeurd. De controlerend accountant stelt vanuit zijn externe positie vast of Amnesty haar financieel beheer goed op orde heeft. Daarnaast vindt toetsing plaats door het CBF om vast te stellen of de toekenning van het CBF-keurmerk kan worden voortgezet.

Het beleid inzake financieel beheer heeft het zorgvuldig beheren van reserves en liquide middelen als doelstelling. Daartoe worden de reserves en liquide middelen risicomijdend beheerd. Risicomijdend betekent in dezen dat liquide middelen kunnen worden aangehouden op spaar- en betaalrekeningen, deposito’s en risico-arme obligaties bij meerdere financiële instellingen. Er worden momenteel geen risico-arme obligaties aangehouden.

Rekening houdend met de uitkomsten van de Eerlijke Bankwijzer en gewenste risicospreiding worden de reserves aangehouden bij de Rabobank, ASN Bank en Triodos Bank. Ten behoeve van de afwikkeling van het betalingsverkeer worden rekeningen gebruikt bij de Rabobank (onder andere de incasso van de ledenbijdrage), ING Bank en Triodos Bank (de giftenrekening en de rekeningen van alle lokale Amnesty-groepen).

De aangehouden continuïteitsreserve is gevormd ter dekking van risico’s op korte termijn en om zeker te stellen dat Amnesty op korte termijn aan haar verplichtingen kan voldoen. De continuïteitsreserve is gebaseerd op een worst-case scenario waarin de inkomsten geheel wegvallen. De omvang van deze reserve wordt berekend op basis van:
–    50 procent van de salaris- en gerelateerde kosten van het vaste personeel op jaarbasis;
–    50 procent van de overige kosten werkorganisatie op jaarbasis;
–    50 procent van de verplichte bijdrage aan de internationale organisatie op jaarbasis;
–    100 procent van het verschil tussen de boekwaarde en de executiewaarde van het kantoorpand.

Analyse van de financiële situatie

Om het risico en de gevolgen van tegenvallende inkomsten zo veel mogelijk te beperken is in 2015 behoudend begroot. Er is voor € 289 duizend meer begroot aan bestedingen dan aan inkomsten, die onttrokken worden aan de bestemmings- en continuïteitsreserve. In 2015 zijn echter ruim meer inkomsten gegenereerd dan begroot met voor een deel een structureel karakter (bijdragen leden) en deels met een incidenteel karakter (nalatenschappen). Dit betekent dat er in 2015 middelen zijn onttrokken aan de bestemmingsreserves en eind 2015 nog niet-bestede inkomsten zijn toegevoegd.

De reservepositie per ultimo 2015 ziet er als volgt uit. Hierbij is reeds rekening gehouden met de te vormen specifieke bestemmingsreserves zoals opgenomen in de vastgestelde begroting van onze organisatie voor 2016.

Er zijn nog middelen beschikbaar in de reserve Nationale en Internationale Projecten (€ 2,094 miljoen) waarvoor op dit moment nog geen specifieke besteding is bepaald. Voor de aanwending van deze middelen worden nadere plannen ontwikkeld. Conform het geldende beleid besteedt Amnesty Nederland de middelen uit bestemmingsreserves binnen twee jaar na ontvangst.

Bestemmingsfondsen hebben een geoormerkt bestedingsdoel dat door de schenkers is aangegeven op basis van de door Amnesty Nederland geboden mogelijkheden. Ook deze gelden kunnen niet altijd in het jaar van ontvangst worden besteed. De termijn van bestemming is bepaald door de looptijd van het betreffende project, dat met deze middelen wordt gefinancierd. De bestemmingsfondsen bevatten in zijn totaliteit per ultimo december 2015 een bedrag van € 307 duizend. De bestemmingsreserve Amnesty-groepen betreft middelen die de lokale groepen in beheer hebben om plaatselijke activiteiten uit te voeren.

Financiële vooruitblik

Voor 2016 is de inkomstenzijde behoudend begroot om geen onverantwoorde financiële risico’s te lopen. Voor de structurele inkomsten vanuit bijdragen van leden is rekening gehouden met het verwachte niveau van de inkomsten voor geheel 2015 (peildatum eind oktober 2015).
Ten aanzien van de nalatenschappen is hetzelfde bedrag als in 2014 aan structurele inkomsten opgenomen (€ 1,2 miljoen) om het risico op een lagere opbrengst, door het onvoorspelbare en niet-beïnvloedbare karakter van deze inkomstencategorie, te beperken. Er zijn in de begroting 2016 geen projectkosten opgenomen die afhankelijk zijn van nog te realiseren (geoormerkte) financiering.

Het begrote resultaat bedraagt voor 2016 € -1,91 miljoen, dat volledig gedekt wordt uit de vrijval uit bestemmingsreserves en -fondsen.

Voortdurend begrotingsevenwicht
Voor 2016 wordt met een behoudende inkomstenbegroting en bestedingen vanuit de bestemmingsreserves en -fondsen rekening gehouden met een licht positief saldo van € 93 duizend.

Liquiditeitsplanning
De liquiditeitsplanning voor de jaren 2016 tot en met 2018 laat op ieder moment in de tijd een overschot in liquiditeiten zien. De bijdrage van de Nationale Postcode Loterij wordt in het eerste kwartaal van het jaar ontvangen, evenals de collecte-opbrengst en het grootste gedeelte van de inkomsten uit het incasseren van de ledenbijdragen. Dit zorgt voor een voldoende liquiditeitsbuffer door het jaar heen. Bovendien worden de grootste uitgaven (bijdrage aan internationale organisatie en salarissen) per maand betaald, waardoor er een gelijkmatige spreiding in de tijd plaatsvindt.

Update 2016

In de eerste drie maanden van 2016 zien we dat de fondsenwerving volgens begroting verloopt en ons ledenaantal nagenoeg stabiel blijft.

Ten aanzien van het EU-office in Brussel volgt in 2016 wellicht een naheffing door de Belgische fiscus voor nog niet afgedragen belastingen en sociale premies. Het onderzoek hiernaar loopt nog en er is nog geen zicht op de hoogte van de eventuele naheffing. De financiers van het EU-office, waaronder Amnesty Nederland en het Internationaal Secretariaat hebben afgesproken deze mogelijke naheffing gezamenlijk te zullen dragen.

In januari 2016 heeft de Nationale Postcode Loterij (NPL) na een uitvoerige evaluatie ons opnieuw een jaarlijkse bijdrage toegezegd van € 3,6 miljoen per jaar voor de periode 2016-2020. Tevens is onze projectaanvraag voor extra gelden (€ 1,8 miljoen) voor het project ‘Protect Civilians’ toegekend door de NPL. Hiermee wordt een nieuwe internationale Crisis Response Unit opgezet om burgers in conflictgebieden te beschermen.